Op weg naar 100% Groen: circulaire meststoffen en kleine gietbeurten

“Voor een toekomstbestendige chrysantenteelt in Nederland is het onvermijdelijk dat we zaken anders gaan aanpakken,” zegt Arnold Steenbruggen, teeltverantwoordelijke bij chrysantenbedrijf Diamond Flowers in Zuilichem. “De maatschappij vraagt om duurzaam geteelde bloemen en bovendien wordt het aantal beschikbare middelen snel kleiner.”

Deelname aan de pilot was daarom een logische stap. In augustus 2025 startte Diamond Chrysanten met de pilot, waarbij de focus ligt op bodem en bemesting. Een gezonde bodem en voldoende opneembare nutriënten vormen immers de basis van een weerbare teelt, aldus Steenbruggen.

Pilot op helft van bedrijf
Diamond Flowers richt zich op de retailmarkt en teelt een breed assortiment chrysanten op 12 ha in twee teeltrondes. Het bedrijf teelt in de grond en beschikt over dimbare LED-belichting, elektrische ontvochtiging, verneveling en twee energieschermen. Plagen worden bestreden via geïntegreerde gewasbescherming.

De pilot draait op de helft van het bedrijf.  “Op 6 hectare streven we naar een teelt zonder chemie en zonder stomen. Voor de bemesting maken we, waar mogelijk, gebruik van circulaire meststoffen,” vertelt Steenbruggen. “Omdat we zoveel verschillende cultivars hebben, is dat extra uitdagend. Ieder vak heeft namelijk zijn eigen teelteisen.”

Om zo duurzaam mogelijk te werken, koos hij in overleg met Henk van Gurp, bemestingsspecialist bij Van Iperen, voor vloeibare, circulair geproduceerde meststoffen. In de reguliere teelt maakt het bedrijf gebruik van kunstmest in bigbags. Ook Karel de Bruijn, directeur Duurzame Teeltsystemen bij Van der Knaap Groep, is betrokken bij de pilot.

Arnold Steenbruggen: “Voor ons is de pilot geslaagd als we met een volledig groene teelt een chrysant van goede kwaliteit kunnen oogsten. Tot nu toe ziet het er veelbelovend uit.”

Circulair en zuiver
Circulaire meststoffen worden geproduceerd uit reststromen uit de agrarische sector, voedingsmiddelenindustrie, waterzuivering of andere industriële processen. Zo dragen ze bij aan het sluiten van nutriëntenkringlopen in de land- en tuinbouw en aan het verminderen van het gebruik van primaire grondstoffen. De productie van circulaire stikstofmeststoffen is nagenoeg CO₂-neutraal, in tegenstelling tot de productie van traditionele kunstmest, die zeer energie-intensief is.

Voor de productie van circulaire nitraatmeststoffen wordt onder andere drijfmest verwerkt in een vergistingsinstallatie. Het gas dat vrijkomt bij de productie, wordt voor een deel op het gasnet ingevoerd als groen gas. Het andere deel wordt gebruikt voor een WKK-installatie die de stroom voor de installatie levert. Eventuele verontreinigingen en pathogenen worden verwijderd via osmose- of filtratietechnieken. Circulaire meststoffen moeten voldoen aan Europese regels, bijvoorbeeld wanneer zij onder een CE-markering vallen, en aan nationale meststoffenwetgeving. Ook moeten zij voldoen aan grenswaarden voor verontreinigingen, hygiëne- en kwaliteitsnormen en correcte etikettering.

Drie circulaire meststoffen
In de pilot werkt Steenbruggen met drie circulaire meststoffen: kaliumnitraat, kaliumsulfaat en calciumnitraat. De eerste twee worden geproduceerd door Van Iperen en de laatste door Van der Knaap Groep. “Wij werken aan een volledig assortiment circulaire meststoffen en introduceerden deze onder de merknaam GreenSwitch,” vertelt Van Gurp. “Op dit moment hebben wij twee circulaire meststoffen beschikbaar voor de glastuinbouw: kaliumnitraat en kaliumsulfaat. Het vloeibare kaliumnitraat wordt in Hardenberg geproduceerd en het kaliumsulfaat in Zweden.”

Van der Knaap Groep raakte als substraatleverancier betrokken bij de productie van circulaire meststoffen toen een klant, een biologische paprikateler in Canada, op zoek was naar aanvullende bemesting die voldoet aan de eisen van de Canadese wet. De producent heeft in Honselersdijk een installatie voor de productie een circulaire meststof en brengt deze op de markt onder de naam Forteco Horti Nutrients HNCN.”

Receptuur en tanks aanpassen
Bemesten met circulaire meststoffen is vergelijkbaar met bemesten met traditionele kunstmest. Wel is het zaak om de receptuur aan te passen, omdat de concentraties van de nutriënten vaak lager zijn. Van Gurp: “Het recept moet worden bijgesteld om ervoor te zorgen dat het gewas voldoende voeding krijgt. De vereiste concentraties in het schema worden met het meststoffenrekenprogramma omgerekend naar liters of kilo’s benodigde circulaire meststof per kuub water.”

Omdat de concentraties lager zijn, moeten er aanzienlijk grotere voorraadtanks aanwezig zijn. Bij Diamond Flowers zijn daarom drie grote kunststof tanks geïnstalleerd van 20.000 liter per stuk: twee voor het calciumnitraat en één voor het kaliumnitraat. Van Gurp: “Een niveaumeting houdt, net als bij onze andere vloeibare meststoffen, in de gaten hoe vol de tank is. Op het moment dat het peil te laag wordt, gaat er automatisch een signaal naar ons bedrijf en worden de circulaire meststoffen aangevuld.”

Sporenelementen
Een ander aspect van circulaire meststoffen wordt door De Bruijn aangestipt. “Het mooie van circulaire meststoffen in vergelijking met traditionele kunstmest is dat deze naast de standaardnutriënten ook kleine hoeveelheden micronutriënten bevatten. Deze hebben mogelijk een plantversterkend effect. We zien dat gewassen vitaler zijn bij het gebruik van deze meststof. We werken eraan om een volledig beeld te krijgen van de sporenelementen in de circulaire meststof. Chemisch gezien is de analyse daarvan vrij lastig.”

Van Gurp vult aan: “Dit is inderdaad een interessante eigenschap van circulaire meststoffen in vergelijking tot sommige reguliere plantversterkende middelen die worden toegevoegd aan het water. Deze middelen bevatten vaak koolstofverbindingen die een biofilm kunnen vormen. Hierin kunnen schimmels en bacteriën groeien en dat leidt tot verstoppingen.”

In de praktijk
Werken met circulaire meststoffen heeft tot nu toe geen merkbaar effect op de teelt, bevestigt Steenbruggen. “Uit de maandelijkse analyses van gietwater en grondmonsters blijkt geen verschil. We letten er scherp op dat alle elementen voldoende aanwezig zijn en dat de bodem niet verschraalt.” In het kader van 100% Groen Geteeld is naast aandacht voor de voeding, het minstens zo belangrijk dat de bodem gezond blijft. “De bodemstructuur en de basisbemesting moeten op orde zijn. In de eerste teeltronde passen we in beide systemen geen chemische gewasbescherming toe. In de tweede ronde wordt het spannender. Om het gewas weerbaarder te maken, gebruiken we in het proefvak verschillende biostimulanten. In de traditionele teelt kunnen we, als dat nodig is, nog aangieten met een fungicide.”

Bovendien krijgen de bodemvochtigheid en het bodemleven extra aandacht om problemen met schimmels te voorkomen. De teeltman: “Daarom werken we met kleinere gietbeurten. Dat is handwerk. Iedere cultivar, en dus ieder vak, stelt andere eisen. Binnen de bodempilot volgen we ook het bodemleven nauwgezet. Zowel het microbioom als eventuele aaltjes worden gemonitord.”

De juiste weg
Volgens Van Gurp liggen er volop uitdagingen. “Als het gaat om telen zonder chemie in de bodem, weten we nog lang niet alles. Vergeleken met bovengrondse teelt is de kennis van de bodem heel beperkt. Als we de bodem monitoren, zien we soms onverklaarbare dingen gebeuren.” Daarnaast spelen praktische en economische factoren een rol. “De beschikbaarheid van reststromen en het betaalbaar houden van circulaire meststoffen blijven een uitdaging. We hebben voldoende volume nodig om deze producten rendabel te produceren en beschikbaar te houden.” Steenbruggen: “Voor ons staat echter wel vast dat de ingeslagen weg de juiste is. “Het is nog te vroeg om harde conclusies te trekken. De proef loopt pas kort en de bodem blijft onvoorspelbaar. Voor ons is deze pilot geslaagd als we met een volledig groene teelt een chrysant van goede kwaliteit kunnen oogsten. Tot nu toe ziet het er veelbelovend uit.”

De pilot 100% Groen Geteeld Sierteelt is een initiatief van de stichting Versnellers Sierteelt en wordt medegefinancierd door de Europese Unie en de provincie Zuid-Holland. Er doen ruim twintig siertelers mee met de gewassen chrysant, phalaenopsis, gerbera, alstroemeria en kalanchoë. Voor de chrysantenteelt zijn dit naast Diamond Flowers ook Beyond Flowers en J&A Flowers.

Samenvatting
Chrysantenbedrijf Diamond Flowers test binnen de pilot 100% Groen Geteeld Sierteelt nieuwe manieren van duurzaam bodembeheer. Daarbij staan een weerbare bodem en optimale plantenvoeding centraal. Het bedrijf werkt onder meer met circulaire meststoffen, biostimulanten, kleinere gietbeurten en monitoring van het bodemleven.

De proef draait op de helft van het bedrijf en heeft als doel te komen tot een teeltsysteem zonder chemie en zonder stomen, terwijl de productie en kwaliteit van chrysanten behouden blijven.

Bron: Vakblad Onder Glas
www.onderglas.nl
Publicatiedatum: Nr. 4, april 2026